Powstanie

Herb Arenas Club de Getxo

W kwietniu 1927 roku Jose Maria Acha, dyrektor Arenas Club de Getxo, zaproponował utworzenie narodowej ligi piłkarskiej w Hiszpanii. Po długich debatach dotyczących liczby drużyn w lidze oraz zespołów biorących w niej udział Real Federacion Espanola de Futbol(Hiszpańska Federacja Piłkarska), warunkowo zgodziła się na wystartowanie pierwszych rozgrywek Primera Division w 1928 roku z 10 drużynami. Barcelona, Real Madryt, Athletic Bilbao, Real Sociedad, Arenas Club de Getxo i Real Union byli odgórnie wyznaczeni jako zwycięzcy poprzednich edycji Copa del Rey. Atletico Madryt, Espanyol i Europa zakwalifikowali się jako drugie drużyny tych rozgrywek, zaś Racing Santander awansował na drodze kwalifikacji. Tylko 3 z tych klubów - Barcelona, Real Madryt oraz Athletic Bilbao, nigdy nie spadły z Primera Division.

Lata 30-ste

Agustin Sauto Arana "Bata" - legenda Ahtletic Bilbao. W 118 meczach La Liga zdobył 108 bramek

Pomimo tego, że Barcelona wygrała pierwszą edycję rozgrywek ligowych w Hiszpanii w 1929 i tego, że Real Madryt zdobył pierwsze tytuły mistrzowskie w 1932 i 1933, to Athletic Bilbao odnosił najwięcej sukcesów w pierwszych latach Primera Division. Piłkarze tego klubu tytuł mistrzowski zdobyli w 1930, 1931, 1934 oraz 1936, a w 1932 i 1933 zdobyli wicemistrzostwo. W 1935, Real Betis, później znany jako Betis Balompie, zdobył ich jedyny w historii tytuł mistrzowski. Rozgrywki Primera Division była zawieszona podczas Hiszpańskiej Wojny Domowej. W 1937, kluby mające swą siedzibę na teranach republikańskiej Hiszpanii, z wyraźnym wyłączeniem obu madryckich drużyn, wzięły udział w Lidze Śródziemnomorskiej. Zwycięzcą rozgrywek została Duma Katalonii. 70 lat później, 28 IX 2007, Barcelona zażądała od Hiszpańskiej Federacji Piłkarskiej uznania tego zwycięstwa jednoznaczego z tytułem mistrza La Liga. Akcja została przedsięwzięta po tym, jak narodowa federacja uznała zdobycie przez Levante FC pucharu Copa de la Espana Libre jako równoznaczne z zdobyciem Copa del Rey.

Lata 40-ste

Atletico Aviacion w początkach istnienia

Kiedy Primera Division wznowiła rozgrywki po Hiszpańskiej Wojnie Domowej, początkowo najsilniejszymi klubami były Atletico Aviacion, Valencia oraz Sevilla. Athletico Aviacion zastąpiło podczas sezonu 1939-40 Real Oviedo. Przyczyną takiego działania było ogromne zniszczenie obiektu tego klubu podczas wojny. Niewiele później klub zdobył swój pierwszy tytuł mistrzowski i obronił go w 1941. Podczas gdy inne kluby traciły piłkarzy, których deportowano, poddawano egzekucji oraz którzy byli ofiarami wojny, Atletico Aviacion została wzmocniona przez fuzję. Młoda, przedwojenna drużyna Valencii pozostała nietknięta i w latach powojennych dojrzała do tytułu mistrzowskiego, który zdobyła w latach 1942, 1944 i 1947. Byli oni także wicemistrzami Hiszpani w latach 1948 i 1949. Sevilla także miała w tym okresie swoje złote lata, kończyła bowiem w sezon w 1940 i 1942 z tytułem wicemistrzowskim, a w 1946 jedyny raz w historii udało jej się zdobyć tytuł mistrzowski. Druga połowa dekady należała do Barcelony, która Mistrzostwo zdobywała w 1945, 1948 i 1949 roku.

Di Stefano, Puskas, Kubala i Suarez

Alfredo di Stefano, legendarny snajper Królewskich

Chociaż Atletico Madryt, znane wcześniej jako Atletico Aviacion, było mistrzem w 1950 i 1951 pod wodzą mistrza Catenaccio - Helenio Herrery, lata 50te były świadkami początku dominacji Realu Madryt i FC Barcelony. W pierwszym trzydziestoleciu Primera Division obowiązywały restrykcyjne limity piłkarzy spoza granic kraju. W większości przypadków kluby mogły mieć w wyjściowym składzie tylko 3 zagranicznych piłkarzy. Reguły te zostały ominięte przez wcześniej wspomniane kluby, które znaturalizowały takich graczy jak: Alfredo di Stefano, Ferenc Puskas i Ladislao Kubala. Dzięki postawie tego trzeciego, Barca zdobyła tytuł mistrzowski w roku 1952 i 1953. Tymczasem Di Stefano, Puskas i Francisco Gento stanowili rdzeń Królewskich, którzy zdominowali drugą część lat 50tych. Real wygrał Primera Division jako Real Madryt w 1954, a rok później powtórzył to osiągnięcie. Tę mistrzowską serię przerwał im Athletic Bilbao wygrywając w 1956. Kolejne tytuły mistrzowskie Galacticos zdobywali w 1957 i 1958. W tym czasie Real Madryt zdominował pięć pierwszych edycji Pucharu Europy. Tymczasem Barcelona trenowana przez Helenio Herrerę i z Luisem Suarezem w swoich szeregach, wygrała te rozgrywki w 1959 i 1960.

Lata Madrytu

Ferenc Puskas zdobywa swoją trzecią bramkę w finale Pucharu Europy w 1960 roku

W latach 1961 i 1980, Real Madryt zdominował rozgrywki ligowe, zdobywając tytuł aż czternastokrotnie. Złożyły się na to seria pięciu mistrzostw z rzędu w latach 1961 - 1965 oraz 2 serie po trzy mistrzostwa z rzędu (1967-69 oraz 1978-1980). W tym czasie najmniej od Realu odstawał ich rywal zza miedzy - Atletico, który czterokrotnie wygrywał Primera Division (1966, 1970, 1973 i 1977). Pozostałe dwa tytuły mistrzowskie padły łupem Valencii w 1971 oraz Barcelony, z Johanem Cruyffem w składzie w 1974.

Lata 80-te

Miguel Munoz zdobył z Realem Madryt 9 mistrzostw Hiszpanii i 2 Puchary Europy

Zwycięska seria klubów Madryta miała swój wyraźny kres w 1981, kiedy to po raz pierwszy rozgrywki ligowe wygrał Real Sociedad. Klub ten powtórzył ten wyczyn rok później, a ich seria dwóch mistrzostw została kontynuowana z innego klubu z kraju Basków - Athletic Bilbao, którzy zdominowali 2 kolejne sezony Primera Division. Rok później mistrzostwo zdobyła Barcelona prowadzona przez Anglika Terry'ego Venablesa. Kolejne pięć sezonów to ponowna hegemonia Królewskich, prowadzonych przez Holendra Leo Beenhakkera oraz w składzie z takimi piłkarzami, jak: Hugo Sanchez, legendarny Emilio Butruageno, Manolo Sanchis, Martin Vazquez, Michel and Miguel Pardeza.

Lata 90-te

Johann Cruyff - wspaniały piłkarz i wybitny trener FC Barcelony

Johan Cruyff powrócił do Barcelony jako trener w 1988 i stał się twórcą legendarnego Dream Teamu. To on wprowadził zawodników takiego kalibru jak: Josep Guardiola, Jose Mari Bakero, Txiki Beguiristain, Goikoetxea, Ronald Koeman, Michael Laudrup, Romario i Bułgar Hristo Stoichkov. Blaugrana zdobyła 4 tytuły mistrzowskie w latach 1991-1994, a w 1992 wygrała Puchar Europy po wygranej 1:0 w finale z Sampdorią na Wembley. Później Laudrup, po kłótni z Cruyffem przeszedł do drużyny odwiecznego rywala, Realu Madryt i pomógł im przerwać hegemonię Barcelony, zdobywając tytuł w 1995. Rok później dziewiąte mistrzostwo Hiszpanii zdobyło Atletico Madryt, a w 1997 do klubowych trofeów Real mógł dorzucić kolejny puchar za zwycięstwo w lidze. Po sukcesie, jakim niewątpliwie było dzieło Cruyffa w Barcelonie, sprowadzono na jego miejsce rodaka - Louisa van Gaala. Duma Katalonii z takimi talentami jak Luis Figo, Luis Enrique oraz Rivaldo, zdobyła dwukrotnie mistrzostwo w latach 1998 i 1999. Tymczasem Królewscy odnieśli sukces na arenie kontynentalnej, wygrywając po raz kolejny Puchar Europy, tym razem już pod nazwą Ligi Mistrzów.

Współcześnie

W ostatnich latach Primera Division jest zdominowana przez odwiecznych rywali - FC Barcelonę i Real Madryt

Podczas gdy rozgrywki Primera Dision weszły w nowy wiek, Wielkiej Dwójce przybyło kilku nowych rywali. Między 1993 i 2004 Deportivo la Coruna ukończyła sezon w pierwszej trójce aż dziesięciokrotnie, więcej niż Real czy Barcelona, a w 2000 roku pod wodzą Javiera Irurety jako dziewiąta druzyna w historii zdobyli Mistrzostwo Hiszpanii. Tymczasem Królewscy dwukrotnie wygrywali La Liga(2001 i 2003) oraz Champions League (2000, 2002). Trzeci tytuł przypadł im w udziale w 2007, po 3 latach suszy. W obu rozgrywkach musieli uznać wyższość powracającej na szczyt hiszpańskiej piłki nożnej Valencii. Pod wodzą Hectora Cupera, Valencia dwukrotnie zagrała w finale Ligi Mistrzów, w obu przegrywając (2000, 2001). Jego następca - Rafael Benitez, kontynuował dzieło poprzednika i doporowadził klub do tytułu La Liga w 2002 i do podwójnej korony (La Liga i Puchar UEFA) w 2004. W następnym sezonie kibice byli świadkami odradzającej się Barcelony, w której pierwsze skrzypce grał Ronaldinho. Blaugrana zdobyła pierwszy tytuł mistrzowski w nowym stuleciu, a w sezonie 2005/06 sięgnęła po dublet, dokładając do tytułu mistrzowskiego zwycięstwo w Lidze Mistrzów. Kolejne dwa sezony ligowe to zwycięstwa Galacticos, zaś poprzedni sezon był hegemonią Barcelony zarówno na krajowym jak i "europejskim" podwórku.